bayram

Uşak İli Karaağaç Ortaokulu 6. Öğrencileri tarafından sosyal bilgiler dersi kapsamında "Geçmişteki ve Günümüzdeki Bayramlar" başlıklı sözlü tarih çalışması yapılmıştır. Çalışmada Uşak Üniversitesi'nden Eğitim Fakültesi'nden İlker DERE ile okulun sosyal bilgiler öğretmenleri Bülent ALPDOĞAN ve Erol KEY ile öğrencilere süreç boyunca danışmanlık yapmışlardır. Öğrenciler, konuyla ilgili hazırladıkları sözlü tarih sorularıyla ilgili yaptıkları görüşmeler neticesinde sözlü tarih çalışma raporu hazırlamışlardır. Biz de bu muazzam bir kültür çalışmasını desteklemek adına sitemizde öğrencilerin raporunu yayınlıyoruz. Rapor, Melek Çavuçe, Huriye Kurt, Azime Kurt ve İzzet Mıdık tarafından hazırlanmış. Başarılı öğrenci arkadaşlarımızı bu güzel çalışmalarından ötürü medeniyetimiz.com ailesi olarak kutluyoruz. Bakalım öğrenci arkadaşlarımız, Uşak'ta geçmişteki ve günümüzdeki milli bayramlar hakkında neler öğrenmişler bizim için.

 

Geçmişteki ve Günümüzdeki Milli Bayramlar

ÖNSÖZ

İnsanlar için en vazgeçilmezlerinden birisi de anılarıdır. Onlar bu anılarını anlattıkça geçmişteki her şeyden haberdar olabiliyoruz. Ve bu anılarla büyüyoruz. Onların anılarını dinlerken geçmişteki ve günümüzdeki milli bayramlar dair bilgiler alabiliriz. Ve bu anılar bizleri milli bayramların kutlama şekillerine, giyilen kıyafetlere dair bilgiler de verebiliyor. Fakat bu bilgiler bazı kişiler için değişik olabiliyor. Yani bir kişiden olumlu cevap alıyorsak bir kişiden de tam tersi olabiliyor. Ama biz olumlu da olsa olumsuz da olsa bu bilgileri derledik.

Ve bunları da göz önünde bulundurarak milli bayramlar araştırılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak milli bayramları kutlamış 4 kişiyle sözlü tarih görüşmesi yapılmıştır.

Uzun ve yorucu bir sürenin ardından sonuçlanan çalışma boyunca bir çok kişiden yardım alınmıştır. Çalışma boyunca rehberliğini esirgemeyen Fadime Özarslan'a görüşülecek kişilerin ayarlanmasında yardımlarını esirgemeyen ve görüşmelere katılan İlker Dere'ye ve görüşmelere katılarak çalışmaya katkı sağlayan bütün katılımcılara teşekkür ederiz.

Melek Çavuçe, Huriye Kurt, Azime Kurt, İzzet Mıdık- UŞAK, 2014

Çalışmanın Amacı ve Önemi

Bu çalışmanın amacı, eskiden kutlanan ve şimdi kutlanan bayramların arasında ne gibi farklar olduğunu internet yoluyla değil sözlü tarih görüşmesi yoluyla öğrenmektir. Çünkü sözlü tarih, insanların anılarını ortaya çıkarmakta kullanılabilecek en uygun yöntemlerin başında gelmektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Veri Toplama Araçları

Bu çalışmada, milli bayramlara dair anıların ortaya çıkarılması için sözlü tarih yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama tekniği olarak sözlü tarih görüşmelerinden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olarak ise araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır.

Milli Bayramların İfade Ettiği Duygular

"İlk olarak milli bayramlar sizin için ne anlam ifade ediyor?" sorusunu sorduk. Genellikle gurur, sevinç, mutluluk, heyecan gibi güzel duygular ifade ediyor gibi cevaplar aldık. Örneğin yaptığımız bir görüşmede E. Ç.:

"Milli bayramlar bizim için gurur, kahramanlık, sevinç bazen de hüzün." cevabını verdi.

Milli Bayramların Kültürümüzdeki Yeri ve Önemi

"Milli bayramların kültürümüzdeki yeri ve önemi nedir?" sorusuna en iyi cevap aldığımız kişi E. Ç. idi. O da:

"Kültürü bakımından çok güzel. Birlik beraberlik ifade ediyor. Nasıl bir zor anlarda birbirimizle bir dayanışma içinde girdiğimizi ifade ediyor. Nasıl kahramanca evlatlarımızı yetiştirdiğimizi, geçmişimizi, tarihimizi unutmamamız gerektiğini ifade ediyor." dedi.

Bunun yanı sıra diğer görüştüğümüz kişilerden S.K.: "Kültürü bakımından iyi." dedi.

Milli Bayramların Kutlanış Şekilleri

Ve bir diğer konu başlığımız olan "Milli bayramlar nasıl kutlanıyordu?" sorusunu görüşmecilerimize sorduk. Bu sorumuza Se.Ka.:

"Eskiden biz köy yerinde şiirler okurduk, oyunlar oynardık, okul süslenirdi." cevabını verdi.

E.Ç. ise:

"Geçmişte bu kadar şatafatlı kutlanmıyordu. Çocuklar arasında kutlanılıyordu. Milli bayramlar gelirken bir ay önceden şiirler verilirdi bize. O zaman böyle folklor ekibi filan bile yoktu. Sonra sonra çıktı bizim köylerimizde böyleydi." cevabını verdi.

Fakat M.K. normal kutlandığını söyledi.

Bir Bayram Gününde Yapılanlar

"Herhangi bir bayram gününde neler yapardınız?" sorusuna Se..Ka.: "Süsleniyordu okullarımız, bayraklarla, balonlarla süslüyorduk. Öyle kutluyorduk." cevabını verdi.

E.Ç. ise:

"Şiirlerimizi okurduk ondan yarışmalar filan düzenlerdik işte böyle yumurta ıı yarışı ağzımızda, çuval yarışı yapardık, urganla çekme yarışı yapardık. Öyle eğlencelerimiz olurdu. Öyle yani koşu yarışı yapardık. Kim kazanacak kim kaybedecek diye öyle ıı sınıfça öyle güzel şeylerimiz olurdu yani. Kutlardık o gün." cevabını verdi.

Ve S.K: "Eskiden biz köy yerinde şiirler okurduk, Atatürk'ü anardık, okullarımızı süslerdik." cevabını verdi.

Milli Bayramlardaki Özel Kıyafetler

"Milli bayramlarda özel kıyafetler var mıydı?" diye sorduk. E.Ç.: "Yoktu" dedi. Ve bunun sebebini sorduğumuzda yokluk sıkıntısı çektiklerini anlattı. Peki, özel kıyafetleriniz yoktu. O zaman ne giyerdiniz diye sorduğumuzda da:

"Okul önlüğümüzü giyerdik." cevabını verdi.

Milli Bayramlarda Yapılan Özel Hazırlıklar

"Milli bayramlarda özel hazırlık yapıyor muydunuz?" sorusuna S.K.:

"Bir ay önceden filan şiir verilirdi hepimize de ayrı ayrı, onları ezberlerdik. İki-Üç gün önceden okulumuzu süslerdik bayramımız var diye." cevabını verdi.

Aynı soruya M.K.:

"Okullarda süslemeler oluyordu, sınıflar süsleniyordu." cevabını verdi.

Se.Ka. ise:

"Hazırlık yapardık bayramdan bir gün önce. Okulumuzu süslerdik. Bayrakları camlara yapıştırırdık. Balonları şişirirdik. Süsler alırdık, takardık." cevabını verirken E.Ç.: "İşte böyle yarış filan yapacağız diye onu bir hafta on beş gün önceden filan şiirlerimizi okurduk(provasını yapardık). Ondan sonra yarışlarımızı böyle teneffüs aralarında filan onların provasını yapardık. Onlara hazırlanırdık." cevabını verdi.

Milli Bayramların Olmazsa Olmazları

"Milli bayramların olmazsa olmazları nelerdir?" sorusunu görüşmecilerimize sorduk. S.K. şu cevabı verdi:

"Olmazsa olmazları çocuklarımız." dedi. M.K. da aynı cevabı verdi.

Milli Bayramların Çocuklar ve Yetişkinler İçin Anlamları

"Milli bayramların çocuklar ve yetişkinler için anlamları farklı mıydı?" sorusuna Se.Ka.:

"Farklı. Çocukların daha sevinci çok olurdu milli bayramlarda." dedi.

E.Ç. ise daha geniş anlatarak:

"Tabii ki farklıydı. Çocuklar onu böyle bir görsel bir şey gibi anlardık. Yani 23 Nisan tamam Ata'mızı anıyorduk. Ama bir de böyle yarışmalara filan heyecan yapardık. Ama büyükler tabii ki o zamanın zorluklarını görmüşler, yokluklarını çekmişler hep anılarını anlatıyorlardı. Kimisi yani esir düşmüşler. Onu anlatırlardı. Kimisi açlıktan çok çekmişler onu anlatırlardı, işte biz şöyle yokluk gördük filan diye o zaman Atatürk zamanında yani Atatürk olmasa biz böyle bu hale gelemezdik diye onlar anılarını anlatırlardı. Büyükler tabii daha acıyla onu anlatırlardı. Biz çocuk aklımızla tabii onu da şey ederdik de eğlence tarafına bakardık yani." dedi.

S.K. da:

"Milli bayramları biz çocuklar kutladığımız için." cevabını verdi.

Geçmişteki Milli Bayramlarla Günümüzdeki Milli Bayramlar Arasındaki Farklar

"Geçmişteki milli bayramlarla günümüzdeki milli bayramları karşılaştırdığınız zaman farklılıklar görüyor musunuz?" sorusuna görüşmecilerimizden M.K. "Şimdikiler daha modern kutlanıyor. Öncedekiler biraz azdı yani şeyler." cevabını verdi.

Se.Ka. ise:

"Bizim eskiden ne bileyim çok güzel oluyordu bayramlarımız. Çok sevinçli oluyorduk, şey oluyorduk. Bayram geliyor diye gerçekten sevinçli oluyorduk biz. Şimdi ben günümüzdekilere bakıyorum. O kadar değil." dedi.

Ayrıca S.K.: "Geçmişte daha güzeldi." cevabını verirken E.Ç. şunları söylemiştir:

"Tabii. Geçmişte bizim zamanımızdaki bayramlarda dediğim gibi fazla böyle giysi yönünden böyle görgü yönünden filan daha bir böyle ihtişamlı bir şey olmazdı.Ama şimdi bayağı bir hazırlanılıyor. Daha bir güzel provalar yapılıyor. Yani gülüyoruz. Çocuklar hiç değilse bir yere toplanıyorlar. Folklor ekibi filan ne güzel bir şeyler yapıyorlar yani. Öyle. Ya şimdi bir ay önceden zaten elbiseler dikiliyor özel. Herkes bir takım oluşturuyor. Ona göre ne bileyim değişik tiyatrolar filan öyle onu canlandırıyorlar. Öyle ne güzel öyle şeyler yapıyorlar. Ama önceden öyle yoktu. " dedi.

Geçmişteki Milli Bayramlara Dair Anılar

"Geçmişteki milli bayramlara dair unutamadığınız anılarınız var mı?" sorusuna görüşmecilerimizden M.K. ve S.K. bir anılarının olmadığını söyledi. Se. Ka:

"Yumurta yarışları yapardık, çuval yarışları yapardık bayramda. Ondan sonra köyümüzün arasında böyle çocuklar hep giyinir, kuşanır, öğretmenimiz köyümüzün arasında bayramımızı kutlardı, gezdirirdi." dedi.

E.Ç. ise:

"Biz tabii ki köyde büyüdüğümüz için öğretmenimiz bize böyle bir folklor ekibi kurmamızı önerdi. Biz de tabii ki o zaman utanıyoruz o zamanki aklımızla utanıyoruz. Böyle televizyon filan da yok bir şey görmüyoruz ya. E biz dedik ya beni öğretmen beni sen türkü söyleyeceksin ötekiler de oynayacak dedi böyle. Biz dedik yok oynamayız. Ben de dedim Ben türkü de söylemem oynamam da dedim. Oradan öğretmenimiz bize kızdı. Siz dedi ne güzel dedi bak böyle bir şey bayramda oynayacaksınız ne güzel dedi. Biz bunu dedi zevk için mi yapıyoruz dedi. Bir kahramanlık şeysi dedi. Biz bunu böyle güle oynaya kutlayacağız dedi. Biz dedik yok. Ben oynamam dedim. Bana bende görünce iki-üç arkadaşım da dedi biz de oynamayız dedi. Öğretmenimiz bize çok kızdı. Yürüyün dedi sınıfa o zaman. Siz dedi bunlar kalsın böyle dedi bize böyle bunlar burada dedi kalsınlar dedi. Yürüyün dedi geri sınıfın hepsini de aldı gitti dışarıya. Biz karanlıkta okulun sınıfın arka tarafına götürdü. Biz bir şey görmüyoruz. Kapıyı da üstümüzden kapattı. Ay biz azıcık durunca bir de kendi kendimize böyle üzüldük, hüzünlendik. Ağlıyoruz. Bir de dedik ya niye dedik bizi kapatıverdi öğretmenimiz gitti. Azıcık ağladık filan. Sonra dedik arkadaşımızın birine git dedik öğretmenimize söyle de dedik biz de gelelim dedik, katılalım dedik. Yolladık. Öğretmenimiz bize geri geldi. İiii hani arkadaşımız geri geldi. Tamam dedi öğretmenimiz sizi dedi gelsin diyorlar dedi. Tekrar gittik. Elimize tefi aldık. O zaman böyle çalgı düzeni filan yok. Tefle ben çalıyorum. Çocuklar Köroğlu filan söylüyoruz. Onlar da oynuyorlar. Böyle bir anımız oldu yani. Sınıfta kaldık. Öyle bir anımız oldu. Yani çok güzeldi. Hiç onu unutmuyorum işte." cevabını verdi.

Görüşmelerimiz sırasında S.K. bizim için 10 Kasım ile ilgili bir şiir okudu.

10 Kasım yer soğuk, gök soğuk

Soğuk o kadarına titriyor titreşiyor her şey

Ağlıyor yedisinden yetmişine Türk Ulusu Ata'sı için

Kıpırdamayan yalnız bayrak o da yarıya inmiş de ondan

Ata'm yaşayacak eserin yerinde durdukça dünya

İzindeyiz biz senin rahat uyu Atatürk'üm.

SONUÇ

Ve sonuç olarak geçmişte milli bayramlarda sevgi, mutluluk heyecan gibi günümüzde de görülen duygular hissediliyor. Milli bayramlar, kültür bakımından güzel, iyi karşılanıyor. Kültürümüz bakımından zaten zengin bir kültürümüz olduğu için milli bayramlar kültürümüzün vazgeçilmez bir parçasıdır. Geçmişte milli bayramlar genellikle şiir okunurmuş, okullar, sınıflar süslenirmiş, yumurta taşıma yarışları, çuval yarışları yapılarak kutlanırmış. Geçmişte bu şekilde eğlenceler olurmuş. Bir bayram gününde bayraklarla okullar süslenirmiş. Yapılacak olan yumurta taşıma ve çuval yarışları için provalar yapılırmış. Okunacak şiirler için önceden provalar yapılırmış. Bu şekilde Atatürk de anılırmış. Eskiden yokluk sıkıntısı sebebiyle milli bayramlarda özel kıyafetler olmazmış. Bu yüzden okula normalde nasıl gidiliyorsa milli bayramlarda o şekilde gidilirmiş. O zaman okula da kızlarda siyah önlük beyaz yaka erkeklerde siyah önlük, pantolon ve beyaz yaka takılırmış. Özel hazırlık olarak da bir-iki hafta önceden öğrencilere verilen şiirlerin provaları yapılırmış. Yarışmaların provaları yapılırmış. Milli bayramların olmazsa olmazları çocuklardır. Milli bayramlara çocuklar oyun, kutlama gözüyle bakarmış. Büyükler o zamanın zorluklarını çektikleri, yokluklarını gördükleri için mutlu ama hüzünlü gözlerle izlerlermiş. Bu yüzden milli bayramların küçükler ve büyükler için anlamları farklıymış. Geçmişte kutlanan milli bayramlarla günümüzde kutlanan milli bayramlar arasındaki farklar şu şekildedir:

Günümüzde bayramların önemini, değerini kaybettiğini öne süren görüşmecilerimiz eskiden bayramlar daha güzel daha eğlenceli kutlanıyordu. Ama şimdi eskisi kadar eğlenceli gelmiyor bayramlar. Eskiden bütün çocuklar birbirlerine daha çok bağlıydı. Birbirlerine daha çok saygılı davranıyorlardı. Ama şimdi çocuklar arasında bir bağ kaldığını sanmıyorum ifadelerini kullandılar.

Sonuç olarak her ne olursa olsun, bayramlar bizim bir parçamızdır. Bayramlarımıza değer verelim.